Můngolijo: Porōwnanie wersyji

Dodane 59 bajtów ,  10 miesięcy temu
bez ôpisu edycyje
Ôznaczynia: Mobilnŏ edycyjŏ Edycyjŏ z mobilnego necu
{{ort}}
{{Państwo infobox
|mjano_oryginalne = Монгол улс <br />''Mongol uls''<br />{{Mōngolski szrajbōnek|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ}}
|nazwa_ślůnsko = ''Republika Můngolsko Republika''
|fana_uobroz = Flag_of_Mongolia.svg
|goduo_uobroz = State emblem of Mongolia.svg
|we_imjyńu =
|szef_řůndu = [[Luvsannamsrain Oyun-Erdene]]
|szef_řůndu_uopis = [[PrymjeřiPrymjery Můnoglije|prymjer]]
|we_imjyńu_tekst2 =
|we_imjyńu_uřůnd2 =
|narodowości =
|ludźi_mjejsce = 138
|utwořynie_sposůb = [[Samostanowjyńy|ńypodleguośćńypodległość]]
|uod_kogo = uod [[mandžurskomandżursko dynastyjadynastyjo Qing|mandžurskijmandżurskij dynastyje Qing]]
|utwořyńe_data = [[29 grudńa]] [[1911]]
|likwidacjo_sposůb =
|uwagi =
}}
'''Můngolijo''' ([[můngolsko godka]]: Монгол улс, [[Plik:Monggol ulus.svg|30px]]) to je [[państwo]] we wschodńijschodńij a střodkowyjstrzodkowyj [[Azyjo|AzyjeAzyji]], besbez dostympu do mořamorza. Grańica mo ze [[Rusyjo|Rusyjům]] oduod půunocypůłnocy a sze [[Chińsko Republika LudowoChiny|ChinůmaChinami]] uod pouedńopołedńo, wschoduschodu a zachodu. Ńy mo grańicygrańice sze [[Kazachstan]]ym, nale jeij pouožůnyjejij nojdalij na zachůd punktpołożůny půnkt je ino pora kilometrůw uod grańicgrańice Kazachstanu. NojwyžšyNojwyższy wjyrch - [[Huyten Orgil]], 4374 [[myjter|m]] [[n.p.m.]] WjynkšośćWjynkszość mjyškańcůwmjyszkańcůw wyznowo [[buddyzm tybetański buddyzm]].
 
We [[1206]] [[chan]]ym wšyjstkichwszyjskich [[MongouyMongoły|MongouůwMongołůw]] uostoubůł wybranyuobrany [[ČyngisCzingis chan]] (Tymudžyn), kery doprowadźiudokludźuł państwo Mongouůwuod Mongołůw do ščytowyjszczytowyj potyngi. BůuoBůło ůune nojsrogšymnojsrogszym państwym na śwjeće, do terozki žodynżodyn kraj we coukijcołkij gešychćehistoryji ńy zajmowoumjoł wjyncyjwjynkszyj placuszyrzki. UobejmowouoUobejmowało uůne teroźńijšeteroźńe Chiny, [[Tybet]], [[Afgańistan]], [[Irak]], [[Iran]], a tyžtyż [[Rusyjo|Ruś]]. SkižSkirz tygo, co řůndzyńireskyrůnek nad tak srogim państwym bůuobůł fest ćynžkećynżki, kole [[1261]] roztajlowanopotajlowane je na tři tajle,trzi. TeroźńijšoTeroźńo Můngolijo we tym tajlungutajlůngu bůuabůła we jydnymjednym kůnsku sze ChinůmaChinami a řůndźiuareskyrowała ńům dynastyjo [[Yuan]]. Stolicům bůubůł [[BejdžingBejdżing]], bezuod MongouůwMongołůw mjanowany ChanbauykChanbalyk. We [[1368]] po powstańu we Chinach wuadawładza přejyuapřejyna dynastyjo [[Ming]], a we [[1372]] wojska chińske wojska zajyny a přiuůnčyuyprziłůnczyły do Chin pouedńowopołedńowo tajla Můngolije (terozki je to [[MůngolijoWnůntrzńo WewnyntřnoMůngolijo]] a mmo statussztatus prowincyje autůnůmičnyjautůnůmicznyj we Chinach). PozostauoUostało tajla rozlećouarozlećała śe na mjyńšemjyńsze państewka, jeichjejich zjydnočyńpzjydnoczyńa ńy bůuytwały trwouedugo. ŃyskořiŃyskorzij uostouystały śe [[federacyjo|federacyjům]] pode chińskim [[protektorat]]ym. We [[1911]] skižskirz antymůngolskij polityki Chinůw wybuchnyuowybuchło we MůngolijeMůngoliji powstańy, mjanowane [[rewolucyjo Xinhai]]. PřiPrzi poparćusparću Rusyje uoguošůnouogłoszůno samostanowjyńybůło ńypodległość Můngolije a utwořůnoutworzůno bůło [[teokracyjo|teokratyčnyteokratyczny]] řůndreskyrůnek pode přiwůdztwymprziwůdztwym [[Bogda Chan]]a. Pů negocjacyjach mjyndzy Rusyjům a Chinůma,Chinami te druge zgodźiuyzgodźůły śe yno na [[autůnůmijo]] lodlo Můngolije. We [[191]] wojska chińske wojska zajyny Můngolijo a obaliuyuobalyły Bogda Chana. We [[1921]] wybucnyuozaczyno kolejnyśe jeszcze jedne powstańy, wspjyranespjyrane bezuod [[bjoliBjoli (RůsyjoRusyjo|"bjouychbjołych"]] (antybolšewikůwantybolszewikůw) sze Rusyje. Na chwilakwila přiwrůconoprziwrůcono bůło do wuadzywładzy Bogda Chana, nale we lipculipńu 1921 pode pretekstym půmocy lo rewolucjůńistůw můngolskich [[Suche Bator]]a (kerych po prowdźe bůuabůła yno garstka), Můngolijo zajynabůła Rusyjozajynto auod ustanowiuaRusyje, samkero řůndzakludźyła sam [[kůmůńizm|kůmůńistyčnykůmůńistyczny]] reskyrůnek. ŃyskořiŃyskorzij [[kolektywizacyjo|skolektywizowano]] bůło bauerstwo a shajcowano klaštoryklasztory, uorozcuzamyn sze dobrami kultury, kere wew ńich bůuybůły. UostouyUostały śe yno štyrysztyry ś ńich. [[AlfabytMůngolski můngolskialfabyt]] zastůmpjůno bůło [[cyrylicki šrajbůngcyrylica|cyrylicům]]. AžeAże do [[1990]] Můngolijo pozostowouauostowała państwym kůmůńistyčnymkůmůńistycznym, ńyskořińyskorzij pokojowo wkludzonowkludzůno systymbůło dymokratyčnydymokratyczny systym, a we [[1992]] wyjechouwyjechoł sze Můngolije uostatńi ruski wojok.
 
Gospodarka Můngolije je uoparto na [[hodowla|hodowlehodowli]] a bergmaństwje ([[wůngel brunatnybrunůtny]], [[mjedź]], [[molibdyn]], [[fosforyty]]).
<br />{{Azyjo}}
 
5314

edycji