Dziyń Ślōnskij Fany

Dziyń Ślōnskij Fany to je ślōnski fajer ôbchodzōny 15 lipnia, w rocznicã nadaniŏ autōnōmije dlŏ ślōnskigo wojewōdztwa (1920–1939). Je ôn ôbchodzōny ôd 2011 roku.

Statut Ôrganiczny Ślōnskigo WojewōdztwaEdytuj

Statut Ôrganiczny Ślōnskigo Wojewōdztwa sformułowoł ôrdōnek kōnstytucyjny polskigo Syjmu Ôrdōnkodŏwczego ze 15 lipnia 1920 roku. Bōł to piyrszy w Polsce kōnstytucyjny ôrdōnek – przijynty jeszcze przed kōnstytucyjōm dlŏ cołkij Polski. Autōnōmijŏ ôstała nadanŏ dlŏ Gōrnego Ślōnska we ôbliczności zbliżajōncego sie absztimōngu, ôd kerego zależała przinŏleżność regiōnu[1].

Statut nadŏwoł tamtyjszymu ślōnskimu wojewōdztwu szyrokõ autōnōmijõ na moc dōmyn. Dziynki niymu (miyndzy inkszymi) powołany bōł Ślōnski Syjm, a uznŏwoł ôn włŏsny budżet, kery zasiyloł Ślōnski Szac. Tekst statutu zawiyroł 45 artykułōw. Roboty nad niymi dōnżyły do zachowaniŏ rōwnowŏgi miyndzy samoregyrowaniym regiōnu, a wiyrchnictwym władzy państwowyj[1].

Autōnōmiczne ślōnske wojewōdztwo po prŏwdzie przestało fungować we wrześniu 1939 roku bez ôkupacyjõ i prziłōnczynie do III Rajchu, a 6 mŏja 1945 roku polskŏ kōmunistycznŏ Krajowa Rada Narodowa formalnie sniosła autōnōmijõ. Terŏźnie do przedwojynnego mustra autōnōmije ôdwołujōm sie ślōnske strzodowiska, kere chcōm m.in. zwiynkszyniŏ zakrysu samoregyrowaniŏ regiōnu i srogszõ rolã regiōnalnyj edukacyje[1].

FajrowanieEdytuj

Fajrowanie Dnia Ślōnskij Fany zapropōnowała Ślōnskŏ Ferajna, kerŏ sprosiła do tego deputyrowanygo do polskigo Syjmu Marek Plura, kery bōł medialnōm gymbōm projyktu. Jak napisoł we 2011 roku – podle ônego kōncepcyji, świynto to mŏ być „dniym uciechy z lokalnego patriotyzmu, dniym nadzieje na rozrost tyj ziymie a tyż dniym fajrowaniŏ spōlnoty Ślōnzŏkōw”. Propōnowoł ôn ludziōm powieszynie w tyn dziyń fan we żōłto-modrych farbach Gōrnego Ślōnska a prziczepiynie akcesoryje w tych farbach do ônych ôblyczyń[2].

Ôd tego czasu, do ôbchodzyniŏ Dnia Ślōnskij Fany zachyncali tyż m.in.: Tomasz Słupik[2], Ślōnskŏ Ferajna, Ruch Autōnōmije Ślōnska, samoregyrōnek Chorzowa[1], Wachtyrz.eu[3], Ruch Chorzów[4]. Fajrowany bōł m.in. we Chorzowie[5], Siymianowicach[6], Katowicach[7], Pszczynie[8], Ślōnskij Rudzie[9], Bytōmiu[10], Kobiyrze[11], Mikołowie, Gōrnych Łaziskach[12], Gostyniji[13], Rybniku[14], Wodzisłowiu[15], Piekarach[16].

We 2018 i 2019 roku samoregyrōnek Ôrzesza ôdkŏzoł przijyńciŏ fan ôd Ruchu Autōnōmije Ślōnska. Niyskorzij burmistrz miasta wyklarowoł decyzyjõ negatywnōm ôpiniōm kōmisyje kultury, ôświaty, turystyki, rekreacyje i szportu[12]. Fajrowaniŏ ôdkŏzoł tyż Racibōrz[14][17].

We 2021 roku w Dziyń Ślōnskij Fany w Katowicach ôdbyło sie nadanie banhowowi miana piyrszego marszałka Syjmu Ślōnskigo Konstantego Wolnego[18].

Zobŏcz tyżEdytuj

Przipisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Mateusz Babak, Na Górnym Śląsku Dzień Śląskiej Flagi - w rocznicę nadania autonomii, Radio Opole, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  2. 2,0 2,1 Na Górnym Śląsku - Dzień Śląskiej Flagi, Onet Wiadomości, 15 lipca 2011 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  3. Dziyń Ślōnskij Fany, 11 lipca 2019.
  4. Dziyn Ślōnskij Fany: Ruch Chorzów zagrał w specjalnych koszulkach!, Sportowy24, 16 lipca 2016 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  5. Ślōnske fajrowanie w Chorzowie. W mieście świętowano Dzień Śląskiej Flagi, Chorzów Nasze Miasto, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  6. Mirella Dąbek, DZIEŃ ŚLĄSKIEJ FLAGI • Historia i oświata • Aktualności • Urząd Miasta w Siemianowicach Śląskich, www.siemianowice.pl, 14 lipca 2017 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  7. Śląskie flagi zawisną w Katowicach. Będzie można je podziwiać przez 3 dni, Infokatowice.pl, 12 lipca 2016 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  8. 15 lipca obchodzemy Dziyń Ślónskij Fany - Urząd Miejski w Pszczynie, www.pszczyna.pl, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  9. Karolina Bauszek, Dzisiaj Dzień Śląskiej Flagi - dlaczego barwy naszego regionu są żółto-błękitne? - Ruda Śląska ciekawe artykuły, rudaslaska.com.pl, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16].
  10. Tomasz Kapica, Dzień Śląskiej Flagi 15 lipca. W Bytomiu ratusz już go uczcił, wiadomosci.wp.pl, 13 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  11. Dzień Ślonskij Fany: Śląskie fany na ulicach miast, Dziennik Zachodni, 11 lipca 2016 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  12. 12,0 12,1 Dzień Śląskiej Flagi 2019 w powiecie mikołowskim. Z wyjątkiem Orzesza, Dziennik Zachodni, 13 lipca 2019 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  13. Patryk Fila, Dzień Śląskiej Flagi już od 10 lat przypomina o autonomii regionu, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  14. 14,0 14,1 RAŚ: Co kłuje w oczy rządzących w Raciborzu PiSowców i ich sprzymierzeńców?, naszraciborz, 15 lipca 2019 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  15. Dzień Śląskiej Flagi w 100-lecie nadania autonomii, Powiat Wodzisławski, 15 lipca 2020 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  16. Roksana Druszcz, 15 lipca Dzień Śląskiej Flagi - Dziyń Ślōnskij Fany w Piekarach Śląskich, piekary.info, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).
  17. Kamil Kotas, Flaga polska: TAK, flaga górnośląska: NIE?, wachtyrz.eu, 26 siyrpnia 2019 [dostymp 2021-07-19] (polski).
  18. Tomasz Kapica, Katowicki dworzec ma patrona. To ważna postać dla regionu i Powstań Śląskich, wiadomosci.wp.pl, 15 lipca 2021 [dostymp 2021-07-16] (polski).